Latarnie morskie
Latarnie morskie to jedne z ostatnich romantycznych miejsc w otaczającym nas świecie. W dodatku wciąż są nam potrzebne i przydatne. Na Zachodniopomorskim Szlaku Żeglarskim jest kilka takich obiektów. Zapraszamy do ich odwiedzenia.
ŚWINOUJŚCIE
Początki latarni w Świnoujściu sięgają pierwszych lat XIX wieku. Pierwotnie była ona wykonana z desek i luster. W roku 1828 powstała latarnia stalową wysoka na 13 m, po następnym ćwierćwieczu podjęto dalsi rozbudowę. Wybudowana w drugiej połowie XIX wieku latarnia o wysokości 68 m, była w ówczesnych czasach godnym podziwu osiągnięciem budowlanym i do dzisiejszych czasów jest najwyższą latarnią nie tylko naszego wybrzeża, ale również najwyższą na Bałtyku oraz jedną z najwyższych na świecie.
Już przed II wojną światową świnoujska latarnia była dużą atrakcją turystyczną. Na północny zachód ponad kąpieliskami nadmorskimi Ahlbeck, Heringsdorf, Bansin i Zinnowitz, aż do Greifswalder Oie, przy dobrej widoczności można było zobaczyć stoki skał kredowych na wyspie Rugii, lub na północnym wschodzie stromy brzeg morski w Międzyzdrojach.
Przed wycofaniem się wojsk niemieckich ze Świnoujścia wydano rozkaz
wysadzenia latarni. Latarnik nie wykonał jednak rozkazu.
Po wojnie pierwszy remont latarni miał miejsce w roku 1959. Długo nie zrealizowano natomiast projektu kapitalnego remontu planowanego na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Tymczasem Latarni nie przysłużyła się rozbudowa w pobliżu bazy przeładunkowej importowanych surowców chemicznych. Znacznemu zniszczeniu uległa m.in. okładzina kolumny wieży. Gruntowne prace remontowe podjęto w listopadzie 1998 roku. Wymieniono stare stropy, wyremontowano dach. Remont wieży polegał na rozbiórce i całkowitym odtworzeniu zarówno dolną i górną galerię wieży. W wieży latarni zostały zamontowane elektryczne siłowniki do otwierania okien. Wymieniono szyby i zakonserwowano stalową konstrukcję jak również zakonserwowano i pomalowano dach latarni.
Wieża latarni, zbudowana z cegły, ceramicznej z żółtą oblicówką. To najwyższa część obiektu. Od strony północnej i południowej przylegają do niej budynki mieszkalne. W każdym z nich znajdowały się dwa czteroizbowe mieszkania, w których mieszkali latarnicy z rodzinami. Na krętą galerie prowadzi ponad trzysta krętych schodów.
Początkowo świnoujskiej latarni wykorzystywano aparaturę Fresnela I klasy, w której paliły się cztery koncentryczne knoty. Zasięg jej światła wynosił 24 Mm. Około roku 1920 zainstalowano tu lampy elektryczne. Obecnie w optyce cylindrycznej znajduje się żarówka o mocy 4200 W zamontowana w zmieniaczu, który, gdy żarówka ulegnie przepaleniu, automatycznie wymienia ją na drugą. Charakterystykę światła latarni nadaje kołowa przesłona składająca się z czterech wirujących, pionowych blach, zawieszonych na urządzeniu przypominającym karuzelę. Przesłona ta dawniej poruszana była siłą opadającego ciężarka zawieszonego na linie przechodzącej przez pionowy otwór w trzonie konstrukcji latarni. Ciężarek ten był codziennie po służbie latarnika podciągany na kołowrotku (winda ręczna), zwalniany zaś w porze zaświecenia latarni. Obecnie mechanizm ten zastąpiony jest silnikiem elektrycznym. Żarówki są jednak nadal tak duże jak pierwotnie. Średnica bańki w najszerszym miejscu wynosi 20 cm, przy gwincie 8,9 cm, a długość całej żarówki wynosi 42 cm.
W budynku przyległym od strony północnej do wieży latarni morskiej, funkcjonują sale ekspozycji morskiej. Można tu oglądać między innymi lampy nawigacyjne, elementy wyposażenia statków, stroje nurków, urządzenia oznakowania nawigacyjnego i ratownictwa morskiego.
Wysokość wieży: 68 m
Wysokość światła: 68 m n.p.m
Zasięg światła: 25 Mm (46.4 km)
NIECHORZE
Ciekawe są losy i architektura latarni morskiej w Niechorzu. Z uwagi na unikatowość sylwety budowli, jej funkcję, zachowaną pierwotną bryłę i układ kompozycyjny elewacji wraz z detalem nawiązującym do architektury średniowiecznej oraz zachowaną zabudowę towarzyszącą i ogród - cały kompleks został uznany zabytkiem kultury narodowej i wpisany do rejestru zabytków.
W drugiej połowie XIX-go wieku stwierdzono, że pomiędzy świecącą od 1857 roku w Świnoujściu latarnią morską i również silnie świecącą od 1838 roku latarnią w Jarosławcu powstała luka w oznakowaniu nawigacyjnym tego odcinka wybrzeża Bałtyku, której nie mogła wypełnić latarnia morska w Kołobrzegu ze względu na zbyt mały zasięg światła.
Ponieważ ruch statków wzdłuż wybrzeża zachodniopomorskiego stale wzrastał, ówczesne władze postanowiły w okolicy Trzęsacza lub Niechorza wybudować latarnię morską.
Wybór padł na okolice Niechorza i, zgodnie z zarządzeniem niemieckiego Ministerstwa Żeglugi z dnia 15 maja 1863 roku, postanowiono wybudować latarnię morską na wysokim, 22-metrowym, klifowym wybrzeżu, na zachód od miejscowości Niechorze. Budowa trwała aż do 1866 roku, kiedy to 1 grudnia latarnia po raz pierwszy zaświeciła światłem. Wybudowano latarnię, której budynek wraz z wieżą stanowią harmonijnie ukształtowaną budowlę. Na wysokości 35,7 m znajduje się taras widokowy otaczający nadbudowę, nad którą wybudowana została laterna - wykonana ze stalowych teowników i szyb w trzech rzędach. Krętą klatką schodową po pokonaniu ponad 200 stopni wychodzi się na taras widokowy. Całkowita wysokość obiektu wynosi 45 m.
Laterna została wyposażona w aparat Fresnela I klasy, według projektu Veit-Meyera. Początkowo źródłem światła była lampa olejowa, w której palił się knot nasączony olejem rzepakowym, którego zużycie wynosiło 1943 kg rocznie. Mechanizm zegarowy poruszał pierścieniową blachę z czterema otworami, co dawało wymaganą charakterystykę.
Zgodnie z ówczesną instrukcją, światło zapalano pół godziny przed zachodem słońca, a gaszono o wschodzie. Czas zapalania tłumaczono tym, że w pochmurne dni ciemność następuje o wiele wcześniej, niż wynika to z astronomicznego zachodu słońca.
Obecnie źródłem światła latarni jest żarówka umieszczona w obrotowym, czterokierunkowym aparacie optycznym z soczewkami pierścieniowymi. Żarówka ma moc 1000 W i jest umieszczona w zmieniaczu żarówek - gdy pali się jedna, druga pozostaje w rezerwie.
Po zniszczeniach wojennych w 1948 roku latarnia została całkowicie odbudowana według dawnej dokumentacji, jednak zastosowano już elektryczne źródło światła i optykę sprowadzoną ze Szwecji. Pierwszy raz po odbudowie światło w wieży rozbłysło 18 grudnia 1948 roku.
W 1997 roku funkcję latarnika w Niechorzu objęła, po raz pierwszy na latarniach Wybrzeża Zachodniego, kobieta. W Polsce na stanowisku latarnika morskiego pracują obecnie jeszcze dwie kobiety.
Podczas remontu podjętego przed kilkoma laty w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób zwiedzających latarnię, przy oknach wieży zamontowane zostały elektryczne siłowniki, umożliwiające otwarcie okien z dołu latarni, w razie zagrożenia pożarowego (instalacja oddymiająca). Kolorystyka całej latarni uległa zmianie przy okazji wymiany dachów i stolarki okiennej i drzwiowej, które to zgodnie z projektem zostały wykonane w kolorze zielonym, a górująca nad całością wieża nabrała żółtego koloru. Laterna, znajdująca się na szczycie wieży, zgodnie ze spisem świateł, pozostała w kolorze białym.
Wysokość wieży: 45 m
Wysokość światła: 62.8 m n.p.m
Zasięg światła: 20 Mm (37 km)
KOŁOBRZEG
Światło latami morskiej w Kołobrzegu zabłysło już w 1666 roku na nowo wybudowanej wieży budynku, w którym mieścił się zarząd portu. Przy jej budowie wzorowano się na obiekcie funkcjonującym w Travemunde. Wtedy ogień zapalano jednak tylko wówczas, gdy jakiś statek chciał wpłynąć do portu. Latarnia morska z prawdziwego zdarzenia powstała pod koniec XIX wieku.
Wcześniejsze losy nadmorskiego Kołobrzegu były burzliwe. Z potężnego szańca wybudowanego w początkach XVIII wieku artyleria nabrzeżna ostrzeliwała statki przeciwnika podczas trzykrotnych oblężeń Kołobrzegu przez wojska rosyjskie w latach 1758, 1760 i 1761. Twierdzę rozbudował po wojnie siedmioletniej Fryderyk Wielki. Budowa trzykondygnacyjnych kołobrzeskich fortyfikacji została zakończona w latach 1832 -1836. Po wojnie francusko-niemieckiej w roku 1873, nastąpiła demilitaryzacja twierdzy kołobrzeskiej, a w 1899 roku tuż obok fortecy stała już nowa stacja pilotów. Wieża latarni o wysokości 25 m przylegała do południowo-zachodniego narożnika stacji pilotów.
W 1909 roku zastąpiono lekki budynek ryglowy masywnym budynkiem z cegły, który przetrwał do II wojny światowej. Wysadzono ja w powietrze w marcu 1945 roku, a wkrótce potem rozpoczęła się odbudowa. Na polecenie radzieckich władz wojskowych nową latarnię wzniesiono na głównej platformie dawnej twierdzy, po wcześniejszym wzmocnieniu sklepień fortu. Mury wieży zbudowano z ciemnoczerwonej cegły rozbiórkowej, a do zaprawy użyto piasku z plaży i dlatego do chwili obecnej na wewnętrznym tynku wieży latarni występują wykwity solne. Remontu kapitalny latarni podjęto w 1979 roku.
W połowie XIX wieku palono w Kołobrzegu białe światło w popularnej już wówczas, zasilanej olejem lampie z optyką Fresnela. Lampa wciągana była na maszt przymocowany do północno-zachodniej ściany stacji pilotów, ze specjalnie w tym celu dobudowanego podestu. Stacja pilotów znajdowała się u nasady falochronu wschodniego, a latarnię obsługiwał tylko jeden latarnik. Światło znajdowało się 7,8 m nad poziomem morza i zużywało 77,6 kg oleju rzepakowego rocznie. Po wojnie nad kopułą laterny zainstalowane było światło czerwone w kształcie gwiazdy. W takiej formie nie było ono zgodne z przepisami dotyczącymi świateł nawigacyjnych i dlatego zostało zdemontowane. W laternie został zamontowany obrotowy aparat optyczny produkcji szwedzkiej, o dziesięciu ścianach świetlnych. W każdej ścianie umieszczone są dwie żarówki o mocy 200 W każda. Latarnia zasilana jest energią elektryczną i przy dobrej widoczności ma zasięg 18 Mm.
Kołobrzeska latarnia jest pomnikiem zwycięstwa nad faszyzmem. Znajduje się na niej tablica pamiątkowa. Latarnia morska w Kołobrzegu jest udostępniona do zwiedzania i stanowi jeden z ciekawszych obiektów zabytkowych miasta Kołobrzeg. Ponieważ znajduje się ona u stóp falochronu osłaniającego wejście do portu, można z niej podziwiać piękny widok na port, morze i park zdrojowy.
Wysokość wieży: 26 m
Wysokość światła: 36.5 m n.p.m
Zasięg światła: 16 Mm (29.6 km)
Interaktywna Mapa
Partnerzy projektu
Gminy Partnerskie
Polecamy
